Trào ngược dạ dày là tình trạng khá phổ biến, có thể xuất hiện ở nhiều độ tuổi và gây ra những triệu chứng từ nhẹ đến dai dẳng. Không ít người chỉ chú ý đến cảm giác nóng rát ở ngực mà bỏ qua những biểu hiện khác như ợ chua, ho kéo dài, đau họng hoặc cảm giác vướng nghẹn khi nuốt. Việc nhận biết đúng dấu hiệu trào ngược dạ dày giúp mỗi người chủ động điều chỉnh lối sống và đi khám khi cần thiết.
Vậy trào ngược dạ dày là gì, nguyên nhân nào thường gặp và dấu hiệu bệnh trào ngược dạ dày gồm những gì? Bài viết dưới đây Theatticdelhi.org sẽ cung cấp thông tin chi tiết để bạn dễ dàng nhận biết tình trạng này và có hướng xử lý phù hợp.
Trào ngược dạ dày là gì?
Trào ngược dạ dày thực quản là tình trạng dịch hoặc thức ăn từ dạ dày trào ngược lên thực quản. Bình thường, cơ vòng thực quản dưới có nhiệm vụ đóng lại sau khi thức ăn đi xuống dạ dày, giúp hạn chế axit và các thành phần trong dạ dày đi ngược lên trên.
Khi cơ vòng này hoạt động không hiệu quả hoặc thường xuyên giãn bất thường, dịch dạ dày có thể trào lên thực quản. Nếu hiện tượng xảy ra thường xuyên và gây ra triệu chứng hoặc tổn thương thực quản, người bệnh có thể được chẩn đoán mắc bệnh trào ngược dạ dày thực quản, thường gọi là GERD.
Không phải tất cả những lần trào ngược đều đồng nghĩa với bệnh lý. Tuy nhiên, khi triệu chứng xuất hiện thường xuyên, kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, người bệnh nên được đánh giá y tế.
Nguyên nhân và yếu tố làm tăng nguy cơ trào ngược dạ dày
Trào ngược dạ dày có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau. Một trong những cơ chế quan trọng là sự suy giảm chức năng của cơ vòng thực quản dưới, khiến hàng rào ngăn dịch dạ dày đi lên thực quản hoạt động kém hiệu quả.
Thói quen ăn uống cũng có thể góp phần làm triệu chứng xuất hiện hoặc trở nên rõ rệt hơn. Ăn quá nhiều trong một bữa, ăn sát giờ đi ngủ hoặc thường xuyên sử dụng những loại thực phẩm khiến bản thân dễ bị trào ngược có thể làm tình trạng khó chịu tăng lên.
Thừa cân, béo phì cũng là yếu tố có liên quan đến nguy cơ trào ngược. Áp lực trong ổ bụng tăng có thể tạo điều kiện để dịch dạ dày đi ngược lên thực quản.
Ngoài ra, hút thuốc, uống rượu bia, một số loại thuốc và thai kỳ cũng có thể liên quan đến tình trạng trào ngược ở một số người.
Dấu hiệu trào ngược dạ dày thường gặp
Các triệu chứng trào ngược dạ dày không hoàn toàn giống nhau ở mọi người. Có người chủ yếu bị ợ nóng, trong khi người khác lại nổi bật với các triệu chứng ở vùng họng hoặc đường hô hấp.
Ợ nóng và nóng rát sau xương ức
Ợ nóng là một trong những dấu hiệu trào ngược dạ dày thường gặp. Người bệnh có thể cảm thấy nóng rát bắt đầu từ vùng thượng vị hoặc sau xương ức rồi lan lên phía ngực, thậm chí lên cổ. Triệu chứng thường rõ hơn sau khi ăn, khi nằm hoặc cúi người. Một số người nhận thấy cảm giác nóng rát xuất hiện nhiều vào buổi tối hoặc ban đêm.
Cần lưu ý rằng đau hoặc nóng rát vùng ngực không phải lúc nào cũng do trào ngược. Nếu đau ngực dữ dội, đột ngột hoặc đi kèm khó thở, vã mồ hôi, chóng mặt hay đau lan ra cánh tay, hàm hoặc lưng, cần được cấp cứu để loại trừ các nguyên nhân tim mạch nguy hiểm.
Ợ chua và vị axit trong miệng
Ợ chua xảy ra khi dịch có tính axit từ dạ dày trào lên thực quản và có thể tiếp tục đi tới vùng họng hoặc miệng. Người bệnh có thể cảm nhận vị chua, đắng hoặc khó chịu trong miệng. Triệu chứng này thường dễ nhận thấy sau bữa ăn hoặc khi nằm xuống. Một số trường hợp có thể cảm thấy dịch hoặc thức ăn trào ngược lên miệng.
Ợ chua tái diễn là một dấu hiệu bệnh trào ngược dạ dày đáng chú ý, đặc biệt khi đi kèm ợ nóng hoặc cảm giác khó chịu sau ăn.
Cảm giác thức ăn hoặc dịch dạ dày trào lên
Một biểu hiện khác là cảm giác thức ăn, chất lỏng hoặc dịch có vị chua trào ngược từ dạ dày lên thực quản. Người bệnh có thể cảm nhận rõ hiện tượng này khi cúi người, nằm ngay sau ăn hoặc vào ban đêm. Trong một số trường hợp, dịch trào ngược có thể lên đến vùng họng, gây cảm giác khó chịu và kích thích người bệnh phải nuốt liên tục hoặc khạc nhổ.
Khó nuốt hoặc cảm giác vướng ở cổ họng
Một số người bị trào ngược có cảm giác thức ăn đi xuống không thuận lợi hoặc như có vật mắc ở cổ. Triệu chứng có thể xuất hiện từng lúc và thường khiến người bệnh cảm thấy khó chịu khi ăn uống. Tuy nhiên, khó nuốt không nên mặc nhiên được xem là dấu hiệu của trào ngược. Nếu tình trạng này xuất hiện thường xuyên, tăng dần hoặc đi kèm sụt cân, đau khi nuốt, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân.
Đau hoặc khó chịu vùng thượng vị
Đau vùng thượng vị, tức khu vực phía trên rốn và dưới xương ức, có thể xuất hiện ở người mắc các bệnh lý đường tiêu hóa, trong đó có trào ngược. Cảm giác có thể là nóng rát, khó chịu, đầy tức hoặc đau âm ỉ. Triệu chứng này không đặc hiệu nên không thể chỉ dựa vào đau thượng vị để xác định trào ngược dạ dày.
Buồn nôn hoặc khó chịu sau ăn
Một số người bị trào ngược có thể xuất hiện cảm giác buồn nôn, đặc biệt sau những bữa ăn lớn hoặc khi nằm ngay sau ăn. Tuy nhiên, buồn nôn có rất nhiều nguyên nhân khác nhau. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc đi kèm nôn nhiều, mất nước, đau bụng dữ dội hay các biểu hiện bất thường khác, cần được đánh giá y tế.
Dấu hiệu trào ngược dạ dày ở vùng họng và đường hô hấp
Không phải ai bị trào ngược cũng có triệu chứng điển hình như ợ nóng. Khi dịch trào ngược tác động đến vùng họng và thanh quản, người bệnh có thể gặp những biểu hiện khác.
Ho kéo dài
Ho mạn tính có thể liên quan đến trào ngược ở một số trường hợp. Dịch trào ngược có thể kích thích thực quản và vùng hầu họng, đồng thời gây ra phản xạ ho. Ho do trào ngược thường cần được phân biệt với ho do hen, dị ứng, nhiễm trùng đường hô hấp, hút thuốc hoặc nhiều nguyên nhân khác. Vì vậy, chỉ dựa vào ho không thể khẳng định người bệnh bị GERD.
Khàn tiếng
Khàn tiếng, thay đổi giọng nói hoặc cảm giác khó chịu ở thanh quản có thể xuất hiện khi vùng này thường xuyên tiếp xúc với dịch trào ngược. Nếu khàn tiếng kéo dài, đặc biệt khi không có nguyên nhân rõ ràng, người bệnh nên được bác sĩ chuyên khoa đánh giá thay vì tự điều trị bằng thuốc dạ dày trong thời gian dài.
Đau họng hoặc rát họng
Một số người có thể bị đau, rát hoặc khó chịu ở họng mà không có triệu chứng ợ nóng rõ rệt. Đây là lý do khiến trào ngược đôi khi khó được nhận biết. Tuy nhiên, đau họng cũng rất phổ biến trong cảm lạnh, viêm họng, dị ứng và nhiều bệnh lý khác. Cần kết hợp với các triệu chứng tiêu hóa và tiền sử bệnh để xác định nguyên nhân.
Cảm giác có dị vật hoặc vướng ở cổ
Người bị trào ngược có thể cảm thấy như có một vật mắc ở cổ dù thực tế không có thức ăn bị kẹt. Cảm giác này thường được gọi là globus và có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân. Nếu cảm giác vướng cổ đi kèm khó nuốt thực sự, đau khi nuốt hoặc thức ăn thường xuyên bị mắc, nên đi khám để được kiểm tra.
Cách giảm triệu chứng trào ngược dạ dày
Việc điều chỉnh lối sống có thể giúp giảm triệu chứng ở nhiều người. Trước hết, nên chú ý đến lượng thức ăn trong mỗi bữa và tránh ăn quá no. Sau khi ăn, không nên nằm ngay mà nên dành thời gian để cơ thể tiêu hóa.
Nếu thường xuyên bị trào ngược vào ban đêm, có thể trao đổi với bác sĩ về việc điều chỉnh thời gian ăn tối và tư thế ngủ. Những người thừa cân có thể được khuyến nghị giảm cân nếu phù hợp, bởi giảm cân có thể giúp giảm triệu chứng ở một số trường hợp.
Bên cạnh đó, nên xác định những thực phẩm hoặc đồ uống khiến triệu chứng của bản thân trở nên rõ rệt hơn để chủ động hạn chế. Không phải tất cả người bệnh đều cần loại bỏ cùng một nhóm thực phẩm.
Hạn chế hút thuốc và sử dụng rượu bia cũng có thể có lợi cho sức khỏe tiêu hóa nói chung.
Kết luận
Nhận biết dấu hiệu trào ngược dạ dày từ sớm giúp người bệnh chủ động theo dõi sức khỏe và điều chỉnh những thói quen có thể làm triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn. Hiểu rõ trào ngược dạ dày là gì cũng giúp tránh nhầm lẫn giữa hiện tượng trào ngược thông thường và bệnh trào ngược dạ dày thực quản.
Khi triệu chứng xuất hiện thường xuyên, kéo dài hoặc đi kèm dấu hiệu cảnh báo như khó nuốt, nôn ra máu, phân đen, sụt cân không chủ ý hay đau ngực bất thường, người bệnh nên đi khám để được đánh giá chính xác.
Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ.
Nguồn: Sưu tầm